ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi (FES) üç ildən artıq fasilədən sonra ilk dəfə uçot faiz dərəcəsini artırıb. Tənzimləyicinin qərarından sonra bitcoin ciddi satış təzyiqi ilə üzləşməyib və $75.000–$76.000 aralığında qalmağa davam edib. FES-in Federal Açıq Bazar Komitəsi (FOMC) 16 sentyabr 2026-cı il tarixində keçirilən iclasında uçot dərəcəsini 25 baza bəndi artıraraq 3,75–4,00% aralığına yüksəldib. Qərar komitə üzvlərinin yekdil səsverməsi ilə qəbul olunub və bu, 2023-cü ilin iyulundan bəri ABŞ-da faiz dərəcəsinin ilk dəfə artırılması deməkdir.
Faiz artımı bazar üçün gözlənilməz olmadı
FES-in qərarı açıqlanmazdan əvvəl bazar iştirakçıları faiz artımını böyük ölçüdə qiymətlərə daxil etmişdilər. İclasdan əvvəl 25 baza bəndi artım ehtimalı təxminən 93% səviyyəsində qiymətləndirilirdi. Buna görə də qərarın elanından sonra investorların əsas diqqəti faiz artımının özündən daha çox FES-in bundan sonra hansı addımları atacağına yönəlib. FES sədri Kevin Uorş inflyasiyanın hələ də yüksək və davamlı olaraq qaldığını bildirib. Yeni proqnozlar isə faizlərin ilin sonuna qədər daha da artırıla biləcəyinə işarə edir. FES rəsmilərinin əksəriyyəti 2026-cı ilin sonuna qədər ən azı daha bir 25 baza bəndi faiz artımını mümkün hesab edir. Bu vəziyyət kriptovalyuta bazarı üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir. Çünki yüksək faiz dərəcələri maliyyə resurslarının bahalaşmasına, dollar aktivlərinin gəlirliliyinin artmasına və investorların daha riskli aktivlərə marağının azalmasına səbəb ola bilər.
ABŞ istiqrazlarının gəlirliliyi yüksəlib
FES-in faiz qərarından əvvəl ABŞ-ın 10 illik xəzinə istiqrazlarının gəlirliliyi 5%-dən yuxarı qalxaraq 2007-ci ildən bəri ən yüksək səviyyələrdən birinə çatıb. Bu, kriptovalyutalar və texnologiya səhmləri kimi riskli aktivlər üçün əlavə təzyiq yaradan amillərdən biri hesab olunur. İnvestorlar yüksək gəlir əldə etmək üçün artıq yalnız səhmlər və ya kriptovalyutalar kimi riskli aktivlərə yönəlməli olmurlar. ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsi kapitalın bir hissəsinin daha az riskli hesab edilən aktivlərə keçməsini sürətləndirə bilər.
Bitcoin FES qərarına necə reaksiya verdi?
Faiz qərarı açıqlanmazdan əvvəl bitcoin təxminən $76.000 səviyyəsində ticarət olunurdu. Qərardan dərhal sonra isə BTC-nin qiymətində kəskin eniş baş verməyib. Əksinə, bitcoin qısa müddət ərzində yüksəliş də göstərib və daha sonra $75.000–$76.000 aralığında hərəkət edib. Bunun əsas səbəblərindən biri faiz artımının bazar tərəfindən əvvəlcədən gözlənilməsi olub. Başqa sözlə, investorların böyük hissəsi FES-in 25 baza bəndi artımını artıq nəzərə almışdı. Lakin bazar üçün əsas sual bundan sonra faizlərin neçə dəfə artırılacağıdır. Əgər sentyabr qərarı yeni faiz artımı dövrünün başlanğıcı olarsa, qlobal likvidliyin daha uzun müddət məhdud qalması Bitcoin və digər riskli aktivlər üzərində təzyiqi artıra bilər.
Bitcoin ETF-lərdə kapital çıxışı
FES-in qərarı kriptovalyuta bazarında digər mənfi amillərin də mövcud olduğu bir vaxtda baş verib. Mənbənin məlumatına görə, ABŞ-da spot Bitcoin ETF-ləri FES iclasından əvvəl təxminən 450 milyon dollar xalis vəsait çıxışı ilə üzləşib. Bitcoin, Ethereum və XRP üzrə ETF-lərin ümumi vəsait çıxışı isə təxminən 593 milyon dollar təşkil edib. Digər məlumatlara görə, 16 sentyabr tarixində ABŞ Bitcoin ETF-lərində xalis çıxış təxminən 296 milyon dollar, Ethereum ETF-lərində isə 224 milyon dollar olub. Bu da institusional investorların kriptovalyuta bazarına münasibətində ehtiyatlılığın artdığını göstərir.
Beləliklə, FES-in 2023-cü ildən sonra ilk faiz artımı Bitcoin üçün gözlənilən kəskin satış dalğasına səbəb olmayıb. BTC hazırda $75.000–$76.000 diapazonunda özünü nisbətən stabil aparır. Lakin kriptovalyuta bazarı üçün əsas məsələ artıq baş vermiş 25 baza bəndlik artım deyil, FES-in növbəti aylarda pul siyasətini nə dərəcədə sərtləşdirəcəyidir. İnflyasiyanın yüksək qalması, ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin artması və kripto ETF-lərindən vəsait çıxışının davam etməsi bitcoin üçün əlavə təzyiq amilləri olaraq qalır. Digər tərəfdən, faiz artımının əvvəlcədən bazar tərəfindən nəzərə alınması BTC-nin ilk reaksiyasının nisbətən sakit olmasına imkan verib. Növbəti mərhələdə investorların diqqəti Fed-in qarşıdakı iclaslarına, ABŞ-da inflyasiya göstəricilərinə və kriptovalyuta ETF-lərinə institusional kapital axınının istiqamətinə yönələcək.
Müəllif: Elnur Quliyev