Texniki yoxsa fundamental analiz? Bu sual, adətən, aktiv ticarətə yeni başlayan treyderlər tərəfindən tez-tez səsləndirilir. Əslində isə bu sual, bazar təcrübəsi artdıqca öz aktuallığını itirir. Çünki təcrübəli və davamlı qazanc əldə edən treyderlər üçün bu məsələ artıq bir prioritet deyil. Onlar üçün əsas məsələ konkret olaraq “texniki və ya fundamental analiz daha yaxşıdır” sualına cavab tapmaq yox, şəxsi uyğunluq və strategiyanın effektivliyidir.

Forex birjasında gəlir əldə etməyin onlarca uğurlu metodu mövcuddur. Bu metodların bəziləri texniki analizə əsaslanır, bəziləri fundamental amillərə, digərləri isə hər iki yanaşmanı birləşdirir. Əsas olan – treyderin istifadə etdiyi strategiyanın onun düşüncə tərzinə və psixoloji xüsusiyyətlərinə uyğun olmasıdır. Hər bir insanın bazarı qəbul etmə və qərar vermə tərzi fərqlidir. Kimisi qrafiklərə baxaraq qərar qəbul etməyi üstün tutur, digəri isə iqtisadi xəbərləri və bazar əhval-ruhiyyəsini analiz edərək ticarət qərarları verir. Əgər siz seçdiyiniz metodla davamlı olaraq gəlir əldə edə bilirsinizsə, bu artıq onun düzgün metod olduğunu göstərir – ən azı sizin üçün. Yəni “ən yaxşı metod” anlayışı nisbi bir anlayışdır və insandan insana dəyişə bilər.

    Treyderlər tərəfindən istifadə olunan ticarət metodlarını bir neçə əsas kateqoriyaya bölmək mümkündür:

1. Yüksək riskli, ehtimala əsaslanan metodlar (texniki analizə daha yaxın)

Bu metodlar adətən çox qısa müddətli ticarətlərə əsaslanır və böyük risk qarşılığında yüksək gəlir əldə etməyə çalışırlar. Ticarət qərarları çox vaxt qısa zamanlı texniki siqnallara əsaslanır. Məsələn:

• Trick – Bazarda süni siqnallardan istifadə edərək sürətli gəlir hədəfləyən metod.
• Scalping – Saniyəlik və ya dəqiqəlik qrafiklərdə mikro-hərəkətlərdən gəlir əldə etməyə çalışan metod.
• Grid – Bazarın müəyyən səviyyələr arasında hərəkət edəcəyini nəzərə alaraq, ardıcıl sifarişlər yerləşdirməyə əsaslanan metod.
• Scam – Daha çox riskli və qeyri-etik üsullarla ticarəti əhatə edən yanaşmalardır.

Bu metodlarla uğur qazanmaq mümkündür lakin təcrübə, psixoloji davamlılıq və dəmir intizam tələb olunur.

2. Sırf texniki analizə əsaslanan metodlar

Texniki analiz, tarixdə baş vermiş qiymət hərəkətlərinə və qrafiklərə əsaslanaraq gələcək bazar istiqamətini proqnozlaşdırmağa çalışır. Bu analiz forması əsasən rəqəmlərə və nümunələrə söykənir:

• Dəstək və müqavimət səviyyələri – Qiymətin keçmişdə dəfələrlə dayandığı və dönmə nöqtəsi olduğu səviyyələr.
• Average Move – Orta hərəkət meyarları (moving average) ilə trendin müəyyən olunması.

Bu metodlar bazarı daha vizual və konkret şəkildə izləməyə imkan verir və çox zaman avtomatlaşdırılmış sistemlərlə birgə istifadə olunur.

3. Sırf fundamental analizə əsaslanan metodlar

Fundamental analiz isə daha çox iqtisadi göstəricilər, siyasi hadisələr və mərkəzi bank siyasətləri kimi amillərə əsaslanır. Burada əsas sual budur: “Niyə qiymət dəyişir?”

• News Trading – Gündəlik və ya gözlənilən iqtisadi xəbərlərin təsiri ilə ticarət etmək.
• Makroiqtisadi təhlil – Faiz dərəcələri, inflyasiya, iqtisadi artım kimi fundamental göstəricilərin bazar qiymətinə təsirini analiz etmək.
• Sentiment analizi – Bazar iştirakçılarının ümumi əhval-ruhiyyəsinin qiymətə təsirini təhlil etmək.

Bu metod uzunmüddətli strategiyalar üçün daha uyğundur və daha geniş kontekstli düşünməyi tələb edir.

4. Texniki və Fundamental analizin birləşdiyi metodlar

Ən effektiv yanaşmalardan biri həm texniki, həm də fundamental analizdən istifadə etməkdir. Bu zaman trendlərin yaranma səbəbi və onların texniki göstəricilərlə dəstəklənməsi paralel olaraq izlənilir:

• Trend Trade – Məlum trend istiqamətində ticarət edərək texniki və fundamental amillərin uyğunluğundan faydalanmaq.
• Average Volatility – Qiymət dəyişkənliyinə əsaslanaraq həm qrafiklərdən, həm də bazar xəbərlərindən siqnallar çıxarmaq.

Bu yanaşma treyderə daha dərin və çoxşaxəli bir analiz imkanı verir.

Hansı daha vacibdir?

      Bu sualın universal bir cavabı yoxdur. Sualın özü “fundamental analiz və texniki analiz arasında üstünlük” axtarışı aparırsa da, doğru yanaşma belə olmalıdır: “Bu metodlardan hansı mənim düşüncə tərzimə, şəxsi xüsusiyyətlərimə və ticarət üslubuma uyğundur?” Əgər siz daim iqtisadi xəbərləri izləyirsinizsə, makroiqtisadi göstəriciləri analiz etməkdən zövq alırsınızsa, o zaman fundamental analiz sizin üçün daha uyğun ola bilər. Əgər siz daha çox qrafiklərdə işləməyi, texniki göstəricilərlə qərar verməyi xoşlayırsınızsa, texniki analizə əsaslanan strategiyalar sizin üçün daha əlverişli olacaq. Bundan əlavə, uğurlu treyder olmaq üçün təkcə analiz metodu kifayət etmir. Risk menecmenti, emosional nəzarət, kapital idarəetməsi və dəmir intizam da bir o qədər vacib amillərdir. Bu nüanslar nəzərə alınmadıqda, ən yaxşı strategiya belə zərərə gətirib çıxara bilər.

Müəllif: Fuad Bayramov