Dünyanın ən böyük kriptovalyuta birjalarından biri olan Binance genişmiqyaslı kiberhücuma məruz qalıb. İlkin qiymətləndirmələrə görə, hadisə nəticəsində təxminən 6,3 milyard dollar dəyərində kriptovalyuta aktivləri risk altına düşüb. Hadisə qlobal kriptovalyuta bazarında kəskin satışlara səbəb olub və Bitcoin-in qiyməti son bir ayın minimum səviyyəsinə enib.

Hücum necə həyata keçirilib?

29 oktyabr axşamı Binance-ə məxsus isti cüzdanlardan (hot wallets) müxtəlif blokçeyn şəbəkələrinə milyardlarla dollar dəyərində kriptovalyuta köçürülüb. Blokçeyn analitiklərinin araşdırmalarına əsasən, əməliyyatlar Bitcoin, Ethereum, Tron, Solana, XRP Ledger və digər şəbəkələrdə həyata keçirilib. Binance-in ilkin araşdırmasına görə, hücum şirkətin DevOps mühəndislərindən birinin noutbukunun ələ keçirilməsi ilə əlaqəli ola bilər. Təcavüzkarın bu yolla şirkətin xidmət infrastrukturuna daxil olaraq icazəsiz pulköçürmə əməliyyatları həyata keçirdiyi ehtimal edilir. Binance cüzdanların özəl açarlarının sızmasına dair sübut olmadığını bildirib. Şirkətin açıqlamasına görə, insidentin ümumi maliyyə təsiri təxminən 6,3 milyard dollar qiymətləndirilir. Binance digər blokçeyn iştirakçıları ilə əməkdaşlıq çərçivəsində təxminən 3 milyard dollar dəyərində aktivin dondurulmasına nail olduğunu açıqlayıb. Binance istifadəçilərin vəsaitlərinin təhlükəsiz olduğunu və hadisə nəticəsində yaranan bütün itkilərin SAFU fondu və şirkətin öz vəsaitləri hesabına qarşılanacağını bəyan edib. Təhlükəsizlik yoxlamaları aparılarkən bəzi şəbəkələr üzrə depozit və vəsait çıxarılması əməliyyatları müvəqqəti dayandırılıb.

Kriptovalyuta bazarında kəskin eniş

Binance-də baş verən insident kriptovalyuta bazarında ciddi satış təzyiqi yaradıb. Hadisə ilə bağlı məlumatların yayılmasından sonra investorlar arasında narahatlıq artıb, xüsusilə yüksək kredit çiyni ilə əməliyyat aparan treyderlər böyük itkilərlə üzləşiblər.

30 oktyabr səhər saatlarına olan məlumatlara əsasən:

• Bitcoin (BTC): 76 400 dollar səviyyəsinədək geriləyərək son bir ayın minimumunu yeniləyib.
• Ethereum (ETH): qiyməti təxminən 2 185–2 240 dollar intervalına düşüb.
• BNB: Binance birjasının yerli tokeni təxminən 5–6% ucuzlaşıb.
• Kriptovalyuta bazarının ümumi kapitallaşması: təxminən 100 milyard dollar azalıb və 2,63 trilyon dollar səviyyəsinə geriləyib.

Treyderlər 1,5 milyard dollardan artıq vəsait itirib

Qiymətlərin kəskin enməsi törəmə maliyyə alətləri bazarında da ciddi nəticələrə səbəb olub. Coinglass məlumatlarına əsasən, son 24 saat ərzində 1,5 milyard dollardan artıq leverec mövqeyi məcburi ləğv edilib (liquidation). Bunun təxminən 1,29 milyard dolları qiymət artımına mərc edən uzun (long) mövqelərin payına düşüb. Bu göstərici bazarda qiymət enişinin yalnız spot satışlarla deyil, həm də kredit çiyni ilə açılmış mövqelərin ardıcıl bağlanması ilə dərinləşdiyini göstərir.

Hücumçunun aktivlərinin bir hissəsi dondurulub

Hadisədən sonra Tether (USDT), Circle (USDC) və digər emitentlər hücumla əlaqəli olduğu müəyyən edilən bəzi ünvanlardakı aktivləri dondurublar. Blokçeyn analitiklərinin məlumatlarına əsasən, dondurulan vəsaitlərin ümumi dəyəri təxminən 2,7 milyard dollar təşkil edir. Bununla belə, hücumçunun nəzarətində qalan aktivlərin təxminən 3,1 milyard dollar olduğu bildirilir. Xüsusilə Bitcoin və Ethereum şəklində saxlanılan vəsaitlərin hərəkəti bazar iştirakçılarının diqqət mərkəzindədir. Bu aktivlərin satışa çıxarılması qiymətlərə əlavə təzyiq yarada bilər.

Kriptovalyuta bazarının tarixində ən böyük hücum?

Hadisənin miqyası 2025-ci ilin fevralında Bybit birjasına qarşı həyata keçirilmiş və təxminən 1,5 milyard dollar dəyərində Ethereum-un oğurlanması ilə nəticələnmiş hücumla da müqayisə edilir. Binance üzrə 6,3 milyard dollarlıq ilkin qiymətləndirmə təsdiqlənərsə, bu insident kriptovalyuta tarixində qeydə alınmış ən böyük kiberhücum olacaq.

İnvestorlar üçün vacib analitik məqam

Bu hadisəni sadəcə Bitcoin-in qiymətindəki növbəti korreksiya kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Burada 3 əsas risk eyni vaxtda meydana çıxır:

1. Kibertəhlükəsizlik riski: İri kriptobirjaların əməliyyat infrastrukturuna müdaxilə müştəri aktivlərinin təhlükəsizliyinə dair suallar yaradır.
2. Likvidlik və bazar riski: Böyük həcmdə aktivlərin mümkün satışa çıxarılması qiymətlərə əlavə təzyiq yarada bilər.
3. Etimad riski: Binance kimi bazarın ən böyük platformasında baş verən insident investorların digər birjalara və bütövlükdə kriptovalyuta ekosisteminə münasibətinə təsir göstərir.

Binance-də baş verən hadisə kriptovalyuta bazarında təhlükəsizlik məsələsinin nə qədər vacib olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Birjanın istifadəçi vəsaitlərinin qorunacağına dair açıqlaması və aktivlərin bir hissəsinin dondurulması vəziyyətin daha da ağırlaşmasının qarşısını almaq baxımından əhəmiyyətlidir. Bununla belə, yaxın müddətdə bazarın istiqaməti bir neçə amildən asılı olacaq: Binance-in əməliyyatları tam bərpa etməsi, hücumçunun nəzarətində qalan aktivlərin hərəkəti, təhlükəsizlik araşdırmasının nəticələri və investorların etimadının bərpası. Hadisə bir daha göstərir ki, kriptovalyuta investisiyalarında qiymət dəyişkənliyi ilə yanaşı, aktivlərin saxlanıldığı platformanın texniki təhlükəsizliyi və əməliyyat riskləri də nəzərə alınmalıdır.

Müəllif: Elnur Quliyev