Süni intellekt (AI) deyəndə insanların çoxunun ağlına ilk olaraq ChatGPT, Gemini və ya Claude gəlir. Bu, tamamilə normaldır. Çünki biz hər gün məhz bu alətlərlə qarşılaşırıq. Amma maraqlı tərəfi odur ki, gördüyümüz bu sistemlər əslində nəhəng bir ekosistemin yalnız görünən hissəsidir. Pərdə arxasında isə böyük dil modelləri, AI agentləri, məlumat bazaları, təhlükəsizlik mexanizmləri, avtomatlaşdırma sistemləri və monitorinq alətləri birlikdə çalışır. Məncə, AI-ni həqiqətən başa düşmək istəyən hər kəs təkcə modeli deyil, onun arxasında işləyən bütün bu mexanizmləri də tanımalıdır.
Müasir AI tətbiqi əvvəlcə böyük dil modelindən (LLM) istifadə edir. AI Agent istifadəçinin məqsədini analiz edir, tapşırığı planlaşdırır və lazım gəldikdə RAG, verilənlər bazaları və digər sistemlərlə qarşılıqlı əlaqəni idarə edir. Daha sonra RAG vasitəsilə şirkətin daxili sənədlərindən məlumat əldə edilir, Embedding texnologiyası həmin məlumatları mənalandırır, Vector Database onları sürətlə tapır, Memory istifadəçi ilə əvvəlki dialoqları xatırlayır, Automation müxtəlif sistemlərlə inteqrasiyanı təmin edir, Security məlumatların təhlükəsizliyini qoruyur, Observability isə bütün prosesin keyfiyyətini izləyir. Bundan əlavə, Prompt Engineering istifadəçi sorğularının daha dəqiq və səmərəli formalaşdırılmasına kömək edir, Tool Calling isə AI modelinin xarici sistemlər və xidmətlərlə qarşılıqlı əlaqəsini təmin edərək onun imkanlarını genişləndirir. AI tətbiqinin quruluşu:
Bu yanaşma göstərir ki, gələcəyin AI mühəndisi yalnız prompt yazmağı deyil, həm də məlumat bazaları, təhlükəsizlik, agent sistemləri, avtomatlaşdırma və inteqrasiyalar sahəsində biliklərə sahib olmalıdır. AI sahəsində uğur artıq tək bir modeli tanımaqdan deyil, bütöv ekosistemi anlamaqdan keçir. Aşağıdakı poster AI sistemini sadəcə bir model kimi deyil, tam proqram təminatı ekosistemi kimi təqdim edir.
AI ekosistemi təkcə böyük dil modelindən ibarət deyil. Prompt Engineering, AI Agent, Tool Calling, RAG, Memory, verilənlər bazaları, təhlükəsizlik, qiymətləndirmə, monitorinq və avtomatlaşdırma kimi komponentlərin birlikdə işləməsi müasir AI tətbiqlərinin əsasını təşkil edir. Son illərdə AI haqqında danışarkən diqqət əsasən böyük dil modellərinə yönəlsə də, praktikada uğurlu AI həllini fərqləndirən əsas məqam məhz bu ekosistemin düzgün qurulmasıdır. Gələcəyin AI mütəxəssisləri yalnız prompt yazmağı və ya bir modeli istifadə etməyi deyil, bütün bu komponentlərin bir-biri ilə necə işlədiyini də dərindən anlamalı olacaqlar. Məhz bütöv ekosistemi dərk edən mütəxəssislər daha ağıllı, təhlükəsiz, etibarlı və real biznes problemlərini həll edə bilən AI həlləri hazırlaya biləcəklər.
Müəllif: Elnur Quliyev